Wat een winkelier moet weten over aanhouden

Winkeldiefstal: dat pikken we niet!

Een compleet artikel over:
Preventie; Wat is een "verdachte"; Wat is "diefstal"; Wat is "aanhouden"; Wat is "heter daad"; en Wat is "gepast geweld".

De onderstaande tekst dient ter informatie van winkeliers en anderen die te maken hebben met criminaliteit. Het is geschreven in een mengvorm van juridisch jargon en begrijpelijk taalgebruik, derhalve kunnen aan deze tekst geen rechten worden ontleend...
 Wilt u winkeldieven aanhouden, of voorkomen?
Hoe nu optreden als je het gevoel of het bewijs hebt dat een klant de zaak bedonderd of besteelt? Vaak is onze eerste gedachte: “Wel halen en niet betalen, dat pikken wij niet!”  Maar als u dit hardop zegt, dan wordt de ‘foute’ klant vaak boos, hij/zij wordt immers terecht (en soms zelfs onterecht) betrapt of aangesproken! Het gebeurt ook vaak dat het verkooppersoneel weg kijkt van zo’n lastige situatie, vooral door het ontbreken van kennis en ervaring van het omgaan met deze ‘klanten’……
 Ook de "foute" klant zou net zo vriendelijk benaderd kunnen worden als "goede" klanten. Want, door uw eigen gedrag kunt u het gedrag van de klant beïnvloeden. Als uw gedrag vriendelijk is, denkt u meteen ook aan uw en andermans veiligheid! Nice And Safe!

 Doe je werk; gebruik je talent! Verkopen! (van Preventie!!)
Verkopen
U begroet alle binnenkomende klanten, dit is niet alleen een ‘normale’ ontvangst, maar het zorgt er meteen voor dat men weet dat men gezien is. Goede klanten laat u weten; wij hebben aandacht voor u! ‘Foute’ klanten laat u weten; wij letten hier op! Er is dus contact. Groeten, oogcontact, aanspreken met een open vraag; de bekende verkooptechnieken. De meeste ‘foute’ klanten zullen nu al ontmoedigd worden door deze positieve aandacht. Volgens Amerikaans onderzoek (American Retail Excellence) zo’n 60%!!!
 ‘Bij’ -verkopen
Als een klant een keuze gemaakt heeft, gebruikt u soms de techniek bijverkopen; bij een broek prijst u een riem aan of bij een wekker verkoopt u meteen een paar batterijen. Als u dit ook doet bij klanten met afwijkend koopgedrag dan laat u heel beleefd en professioneel weten dat u heeft gezien wat u heeft gezien. De ‘klant’ kan zonder al te veel gezichtsverlies zichzelf corrigeren; de klant kan uw advies (nog steeds in de 'rol' van klant) afwijzen, om ruimte te scheppen zodat hij/zij ongezien de goederen kan terugleggen. Verkoopt u nu echt goed, dan kan de klant soms niet onder uw zeer aantrekkelijke aanbod uit!!! U maakt van de klant geen dief! Uw aandacht is vriendelijk, positief, creatief en zeer klantgericht!! Dit gaat dus beduidend verder dan het aanbieden van een mandje of iets dergelijks!!! Voordeel: AL uw klanten zullen deze aanpak waarderen!!
Retour nemen!
Soms echter kunt u geen enkele verkooptechniek (meer) toepassen en zult u de goederen terug willen nemen. Een ‘foute’ klant die bijvoorbeeld zo snel te werk gaat dat ‘bijverkopen’ geen zin heeft, kan aangesproken worden bij de uitgang. Bijvoorbeeld: beleefd doch zeer beslist, maar zonder dreigementen, eist u uw artikel(en) terug; “Geef mij dat artikel NU terug, dan kunt je zonder problemen de winkel verlaten, ik wil wèl NU mijn spullen terug!!” Dit herhaalt u zonder de discussie aan te gaan. Zonder problemen vertrekken?!? Jazeker, als u uw spullen terugkrijgt dan heeft u een diefstal voorkomen! U hoeft namelijk niet aan te houden, het mag….(in bepaalde gevallen! zie hieronder) Bovendien, aangifte doen, wachten op de politie, kans op agressie, etc.etc. geen zaken waarvoor u in een winkel werkt, toch? En: laten we wel wezen, welke ‘klant’ zal nú nog na vertrek denken dat het bij u in de winkel lekker makkelijk stelen is?? U wint dus sowieso!!

Wanneer is er eigenlijk sprake van winkeldiefstal?
Er zijn minstens vier juridische zaken van belang om dit fenomeen duidelijk te maken, nml.  wie is verdachte, wat is diefstal, wat is aanhouden en wat is heter daad. Ik wijs u er met klem op dat aanhouden MAG en helemaal NOOIT MOET, u bepaalt dat dus zelf (met in acht neming van de wet)!! Dit zijn de wetsartikelen, daaronder volgt de uitleg:
Artikel 27 van het Wetboek van Strafvordering luidt: ‘Als verdachte wordt aangemerkt (…) degene te wiens aanzien uit feiten of omstandigheden een redelijk vermoeden van schuld aan enig strafbaar feit voortvloeit”.
Artikel 3.10 van het Wetboek van Strafrecht luidt: ‘Hij die enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort wegneemt, met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, wordt als schuldig aan diefstal gestraft(….)’
De eerste volzin van artikel 53 van het Wetboek van Strafvordering luidt: ‘In geval van ontdekking op heter daad is ieder bevoegd de verdachte aan te houden.’

In Art. 128. van het wetboek van Strafvordering staat:
‘1. Ontdekking op heter daad heeft plaats, wanneer het strafbare feit ontdekt wordt, terwijl het begaan wordt of terstond nadat het begaan is.
2. Het geval van ontdekking op heter daad wordt niet langer aanwezig geacht dan kort na het feit dier ontdekking.’

Er is sprake van een VERDACHTE van diefstal wanneer een persoon goederen (bestemd voor de verkoop) uit de winkel wegneemt en kennelijk geen intentie heeft te betalen voor deze goederen. Over het algemeen wordt er in Nederland van uit gegaan dat voorbij de uitgang ook ZEKER voorbij het laatste betaalpunt is. Stopt hij of zij iets onder zijn jas of in de tas, nog binnen de winkel, dan kan er ook al sprake zijn van diefstal. De goederen zijn dan namelijk aan het zicht onttrokken maar het bewijs dat betrokkene ook de intentie heeft de goederen zich toe te eigenen zonder hiervoor te willen betalen is echter moeilijk te leveren.
Voorbeeld 1: Een dame loopt in een kledingboetiek met de enige kassa in het midden van het pand, met een jurkje naar de uitgang “om de kleur van het kledingstuk bij daglicht te kunnen zien”. U kunt hier niet redelijk aannemen dat de dame in kwestie de intentie heeft het kledingsstuk wederrechtelijk toe te eigenen!
Zodra de dame het kledingstuk aan het zicht onttrekt en zich naar de uitgang beweegt, ZOU dat wat makkelijker kunnen, MAAR de dame kan zich altijd nog beroepen op het feit dat zij van plan was te gaan betalen, maar eerst nog een ander kledingstuk (dat bij de uitgang hangt) wilde bekijken!!
Gaat ze echter daadwerkelijk naar buiten (kledingstuk zichtbaar of niet), dan is iedereen duidelijk dat zij vertrekt!! Vandaar dat passeren van de uitgang als beslissend moment om de betrokkene over zijn gedrag aan te spreken voor de hand ligt.

Nu nog het begrip heter daad, want bij ontdekking van een strafbaar feit op heter daad, en alleen dan, mag een ieder een verdachte aanhouden. Het MAG, en MOET dus niet!!!
Ik ga voor de leesbaarheid van dit stuk kort in op de begrippen “terstond” en “kort na het feit dier ontdekking. Tussen terstond nadat een strafbaar feit begaan wordt en het moment kort na het feit van de ontdekking van een strafbaar feit, zit een miniem verschil!! Terstond nadat het feit begaan wordt, is de heter daad nog aanwezig, maar kort na het feit van de ontdekking van een strafbaar feit niet meer…..

Voorbeeld 2a: U ziet een diefstal gebeuren en de persoon vlucht met de fiets weg. Zolang u de persoon in het oog blijft houden, is de heterdaad nog altijd aanwezig, zelfs als u een dag lang achter de verdachte aan moet fietsen….
Voorbeeld 2b: U ziet een diefstal gebeuren en de persoon vlucht met de fiets weg. U raakt de persoon na enkele seconden al uit het oog. Na bijv. een uur ziet u de persoon aan de overkant van de straat langslopen. Doordat u de persoon niet voortdurend in het oog heeft kunnen houden is er geen sprake meer van een heter daad.

In artikel 27 WvS wordt gesteld dat een verdachte iemand is waartegen “uit feiten of omstandigheden een redelijk vermoeden van schuld aan enig strafbaar feit” bestaat. U moet in ieder geval zelf ALLE elementen van het strafbare feit gezien hebben!! U mag niet afgaan op feiten die u van horen zeggen hebt. Als een klant iemand aanwijst als dief heeft u geen heter daad, alleen "maar" omstandigheden....

Voorbeeld 3a: U ziet dat een man een broek in zijn boodschappentas stopt, de man loopt vervolgens direct naar de uitgang en verlaat het pand. U MAG niet aanhouden, want u heeft NIET gezien dat de broek uit de winkel werd weggenomen!!! De man kan altijd verklaren dat hij de broek eerder of elders heeft gekocht en nu een bijpassend kledingstuk uitzocht. Daartoe haalde hij de broek uit zijn tas en vergeleek de kleuren van diverse kledingstukken met die van de broek.
Voorbeeld 3b: In het voorbeeld 2c waren er zowel feiten en omstandigheden als een heter daad die de jongen aanmerken als verdachte.

Als in het voorbeeld 3a nu zo is, dat de betreffende broek pas sinds vandaag in de rekken hangt omdat deze in de nieuwe collectie zit en dus nergens anders te koop is, dan zou er sprake zijn van die feiten en omstandigheden waarin een redelijk vermoeden van schuld aan diefstal bestaat.
Helemaal duidelijk is het als u ZELF heeft gezien dat de man de broek uit het schap haalde, deze in zijn tas stopte, de broek er niet meer uithaalde en zonder te betalen de winkel verliet. Dan zijn alle elementen van het strafbare feit diefstal aanwezig EN door u op heterdaad ontdekt en dus kunt zich beroepen op feiten en omstandigheden waarin een redelijk vermoeden van schuld aan diefstal bestaat. Daardoor bent u bevoegd om deze persoon aan te houden als VERDACHTE van diefstal.

Dat betekent dat u de aangehouden verdachte mag aanhouden of “arresteren”, al is dat geen juridische term. Het betekent dat u de verdachte van zijn/haar vrijheid mag beroven, dus mag beletten om weg te gaan. Het is niet zo, dat u de verdachte mag opsluiten!! En een bijkomende eis is dat u de verdachte ONVERWIJLD (art 53 WvSv) moet overdragen aan een opsporingsambtenaar, een politieagent dus
.
Wat u in praktijk doet is tegen de verdachte zeggen: "U bent aangehouden als verdachte van winkeldiefstal. Loopt u met mij mee, die kant op!" Of woorden van gelijke strekking. Nadat u aangehouden heeft, MOET u overdragen aan de politie, u en de "klant" kunnen nu niet meer terug!!
Laat de aangehouden verdachte altijd VOOR u uit lopen en houd zijn/haar handeling continu in de gaten. Let er op dat de weggenomen goederen niet onderweg worden weggegooid! Probeer de aanhouding met een collega samen te doen. Bij het overbrengen naar een rustige plek in de winkel kunt u dan de verdachte tussen u in laten lopen.
U zult dus 110% zeker van uw zaak moeten zijn, alvorens u zo'n zwaar middel als vrijheidsberoving gaat willen toepassen. Als u echter nooit het begrip "aanhouden" noemt en om medewerking vraagt zodat de "klant" vrijwillig met u meeloopt om een en ander op te lossen, heeft u niet aangehouden, maar aangesproken en kent het verhaal verder geen juridische afhandeling (mits geen van beiden daarna strafbare feiten begaat, uiteraard) en is tussenkomst van politie niet noodzakelijk. Als de klant dan toch nog moeilijk blijft doen of blijft ontkennen, kunt u alsnog aanhouden terzake winkeldiefstal en de politie bellen.

Gepast geweld:
U mag bij een aanhouding geen onnodig geweld gebruiken. Om kort en goed te gaan betekent dat het gebruikte geweld niet verder mag gaan dan nodig is om een aangehouden verdachte te beletten weg te gaan. Dat betekent dus dat u een verdachte mag vastpakken, als deze aanstalten maakt om er vandoor te gaan. Slaan is mijns inziens altijd onnodig, tenzij u uit noodweer moet handelen. Maar ook dan, dient het geweld te stoppen zodra de verdachte is overmeesterd. Een verdachte opsluiten in een ruimte wordt u ten strengste afgeraden!! Blijf altijd bij de verdachte met minstens twee personen, zeker als u als man een vrouwelijke verdachte heeft aangehouden. Laat een verdachte nooit alleen achter in UW bedrijfsruimte!!!

Nog steeds Aanhouden?

U ziet het, dat bij aanhouden NOGAL WAT komt kijken!?!? Dit alles is niet bedoeld om het u als winkelier moeilijk te maken, maar natuurlijk om “de burger” (en u zelf dus ook) te beschermen tegen onterechte of onjuiste aanhoudingen.
Gaat u maar eens na in hoeveel verschillende gevallen en situaties het LIJKT dat men diefstal pleegt. Wat te denken van de bejaarde man die zijn boodschappen in een vieze fietstas stopt in plaats van in een winkelmandje?? Pikt deze man?? Of dat uzelf artikelen koopt in winkel A en vervolgens winkel B binnenloopt waar men hetzelfde artikel verkoopt? Dan kunt u niet eens een kassabon laten zien van winkel B!! Stelt u zich voor dat u de persoon bent uit voorbeeld 1 en te goeder trouw handelt… Of dat bij u of uw klant zo'n ellendig poortalarm afgaat omdat de caissière is vergeten het label de te deactiveren? Wat als dit al zou kunnen leiden tot UW aanhouding!?!?

Maar belangrijker nog:
Laat het aanhouden aan professionals over!! Wat is nu eigenlijk het doel van uw aanwezigheid in de winkel? Wat is het talent van uw medewerkers nu? Toch niet het vangen van winkeldieven? Of het wachten op de komst van de politie? Of het opzoeken van agressie?

Voorkomen is beter dan genezen!
Maak van uw klant geen dief en van de 'dief' een klant!!
Volg onze training Winkeldiefstal-preventie!!